GEÇİCİ İSKEMİK ATAK

Geçici iskemik atak, 24 saatten daha kısa süren ve kalıcı sakatlık bırakmayan inme türüdür. Geçici iskemik atak, bir “mini inme” olarak tanımlanabilir. Geçici iskemik ataklar, beyin damarlarının bir pıhtı tarafından çok kısa bir süreyle tıkanması nedeniyle oluşur.

Geçici iskemik atak, 24 saatten daha kısa süren ve kalıcı sakatlık bırakmayan inme türüdür. Geçici iskemik atak, bir “mini inme” olarak tanımlanabilir. Geçici iskemik ataklarda hastanın şiketleri, genellikle 5 dakikadan az sürer ve herhangi bir tedavi verilmeden kendiliğinden kaybolur.

En sık görülen geçici iskemik atak şikayetleri şunlardır:

  • Kolda, bacakta veya yüzde uyuşma
  • Kolda, bacakta veya vücudun yarısında kuvvet kaybı,
  • Yüz yarısında felç
  • Bulanık görme veya görme kaybı
  • Konuşma güçlüğü veya konuşmama
  • Konuşulanları anlayamama
  • Şiddetli başdönmesi / denge kaybı
  • Bilinç kaybı
Geçici iskemik ataklar, beyin damarlarının bir pıhtı tarafından çok kısa bir süreyle tıkanması nedeniyle oluşur. Geçici iskemik ataklarda şikayete neden olan pıhtı, kısa süre içinde eriyerek kendiliğinden yok olur. Pıhtının erimesiyle birlikte, hastanın şikayetleri kısa süre içinde kendiliğinden kaybolur.

Geçici iskemik atağa neden olan pıhtı, üç farklı kaynaktan gelmiş olabilir:

  • Kalp
  • Boyun damarlarındaki kireçlenme /darlıklar
  •  Beyin damarlarındaki darlıklar
Geçici iskemik atak geçiren kişide, atağa neden olan pıhtının kaynağı araştırılmalı ve yaklaşmakta olan kalıcı inmeyi engelemek için gerekli tedavi gecikmeden yapılmaldır. Geçici iskemik atak geçirmiş olan hastalara, kalp ve boyun atardamarlarına yönelik ultrasonografi, beyin ve boyun damarlarını değerlendirmek için MR anjiografi tetkikleri yapılarak pıhtı kaynağı araştırılır. HAstaların bir kısmında kateter anjiografisi gerekebilir.

Şikayetlerin kısa süre içinde kendiğiliğinden kaybolması hastalığın ciddiyetini tanımlamada yanıltıcı olmamalıdır. Daha doğru bir tanımlamayla geçici iskemik ataklar, “uyarıcı inmeler” dir. Hastayı, yaklaşmakta olan bir kalıcı inme ve felç riski yönünden uyaran “öncü” ataklardır. Geçici iskemik atak geçiren hastaların yaklaşık %35’i, uygun şekide tedavi edilmedikleri takdirde takip eden 1 ay içinde kalıcı inme ve felç geçirirler. Bu nedenle geçici iskemik ataklar, ciddiye alınmalı ve atağa neden olan durum bu ciddiyetle vakit geçirmeden tedavi edilmelidir.

İskemik atakların tedavi prensibi genel olarak şu şekildedir:

  • Yaşam şeklinde değişiklik: hareket ve hastaya uygun sağlıklı beslenme
  • Sigaranın bırakılması
  • Kan basıncı, kan şekeri ve kolestrol düzeylerinin kontrol altına alınması
  • Pıhtı önleyici ilaçlar
  • Gerekli görülen hastalarda şah damarı veya beyin adamarına yönelik stent tedavisi
  • Şahdamarı kireçlenmesine yönelik açık cerrahi

Kalp kaynaklı pıhtı nedeniyle gelişen iskemik atak geçiren hastalarda, pıhtı önleyici / kan sulandırıcı ilaçlar kalıcı felç gelişimin önlemek için yeterli olabilmektedir. Kalp atımında düzensizlik (ritim bozukluğu) olan hastalarda kalp içinde pıhtı oluşma riski yüksektir. Bu hastalarda kan sulandırıcı ilaçlarla kalp içinde pıhtı oluşumu engellenir.

Geçici iskemik atağı oluşturan pıhtının boyun damarlarındaki ciddi bir darlıktan kaynaklandığı hastalarda, ilaç tedavisine ek olarak darlığı açmak yapılacak için girişimsel bir tedaviye ihtiyaç duyulabilir. Şah damarı ve boyun damarlarında çap olarak %60’ın üstünde darlık olan ve geçici iskemik atak geçiren hastalarda, darlığa yönelik bir girişimsel tedavi uygulanması gerekir. Bu girişimsel tedavi, stent tedavisi veya açık cerrahi şeklinde olur.

Beyin damarında çap olarak %70’in üstünde darlık nedeniyle geçici iskemik ataklar geçiren ve kan suladırıcı ilaç tedavisine ramen iskemik atak geçirmeye devam eden hastalarda stent ve /veya balon anjioplasti tedavisi uygulanmalıdır.

 

 

İstanbul Tıp Fakültesi

İstanbul Tıp Fakültesi Cerrahi Binası
Radyoloji Anabilim Dalı, Nöroradyoloji Bilim Dalı
Çapa - İstanbul
Telefon (Çapa): 0530-689 4313

 

Koç Üniversitesi Hastanesi

Koç Üniversitesi Hastanesi
Davutpaşa Caddesi No:4
Topkapı - İstanbul

Telefon (Koç Üniv.): 0850 250 8250